Hà Nội đang xem xét thí điểm mô hình cho thuê một phần lòng đường, vỉa hè để phục vụ hoạt động kinh doanh, phát triển kinh tế đô thị và kinh tế ban đêm. Theo đề xuất, mức phí thuê có thể dao động từ 20.000 đến 45.000 đồng/m² mỗi tháng tùy theo khu vực và vị trí.
Hiện nay, Sở Xây dựng Hà Nội đang lấy ý kiến đối với dự thảo Nghị quyết của HĐND thành phố về việc quản lý và sử dụng tạm thời lòng đường, vỉa hè có thu phí. Nếu được thông qua, các tổ chức, cá nhân và hộ kinh doanh sẽ có cơ hội đăng ký thuê hợp pháp một phần diện tích vỉa hè để phục vụ hoạt động buôn bán.
Theo dự thảo, UBND các phường sẽ là đơn vị tiếp nhận hồ sơ và xem xét đề xuất từ các hộ kinh doanh trên địa bàn. Tuy nhiên, không phải tuyến phố nào cũng đủ điều kiện triển khai thí điểm.
Cụ thể, các tuyến phố được lựa chọn phải đáp ứng nhiều tiêu chí như:
- Không nằm trong khu vực bảo tồn di tích lịch sử, văn hóa.
- Không thường xuyên xảy ra ùn tắc giao thông.
- Vỉa hè rộng tối thiểu 3 mét.
- Phải đảm bảo phần lối đi dành cho người đi bộ rộng ít nhất 1,5 mét.
Ngoài ra, ít nhất 50% hộ dân, tổ chức và cơ sở kinh doanh tại tuyến phố đó phải đồng thuận thì việc thí điểm mới được triển khai. Thành phố cũng đề xuất lắp đặt hệ thống camera giám sát để kiểm soát hoạt động kinh doanh và đảm bảo trật tự đô thị.
Theo kế hoạch, việc thí điểm sẽ được triển khai theo 3 giai đoạn. Giai đoạn đầu tập trung tại một số tuyến phố thuộc khu vực Hoàn Kiếm và Cửa Nam. Sau đó, mô hình sẽ được mở rộng ra các tuyến phố trong phạm vi Vành đai 1 và tiếp tục mở rộng đến khu vực Vành đai 3 nếu đạt hiệu quả.
Sở Xây dựng cho rằng việc cho thuê vỉa hè có quản lý sẽ giúp hạn chế tình trạng lấn chiếm trái phép không gian công cộng vốn tồn tại nhiều năm qua. Đồng thời, mô hình này cũng giúp các hộ kinh doanh có thêm mặt bằng hoạt động, góp phần tăng nguồn thu ngân sách cho thành phố.
Mức phí được đề xuất hiện dựa trên khung thu theo Nghị quyết 06/2020 của thành phố Hà Nội về phí và lệ phí. Thực tế, khung giá này đã được duy trì ổn định từ năm 2016 đến nay.
Nếu nghị quyết được thông qua, chính sách sẽ có hiệu lực trong vòng 5 năm. Thời gian thí điểm tại mỗi tuyến phố tối đa là 2 năm và có thể được gia hạn thêm tối đa 2 lần, mỗi lần không quá 2 năm.
Đối với các tổ chức, cá nhân và hộ kinh doanh, thời hạn thuê sử dụng tạm thời lòng đường, vỉa hè sẽ không quá 1 năm cho mỗi lần cấp phép, nhưng có thể được xem xét gia hạn nhiều lần.
Mức phí đề xuất cho thuê vỉa hè, lòng đường để kinh doanh:
| STT | Phường, xã (trước sáp nhập) | Giá thuê dự kiến (đồng/m2/tháng) |
| 1 | Tuyến phố chính thuộc Hoàn Kiếm, Ba Đình, Hai Bà Trưng, Đống Đa; các phố văn hóa ẩm thực, chợ đêm | 45.000 |
| 2 | Thanh Xuân, Cầu Giấy, Tây Hồ, Long Biên, Hoàng Mai, Hà Đông, Nam Từ Liêm, Bắc Từ Liêm | 40.000 |
| 3 | Các tuyến phố còn lại thuộc xã, phường trên; thị xã Sơn Tây | 25.000 |
| 4 | Khu vực ngoại thành | 20.000 |
Trong bối cảnh Hà Nội thời gian qua tăng cường xử lý vi phạm trật tự đô thị và tình trạng lấn chiếm vỉa hè, nhiều tiểu thương và hộ kinh doanh đang gặp khó khăn trong việc duy trì hoạt động. Không ít cửa hàng, quán ăn và chuỗi kinh doanh lớn cũng buộc phải thay đổi mô hình để thích nghi.
Trên thực tế, nhiều quốc gia như Thái Lan, Singapore hay Đài Loan (Trung Quốc) đã xem kinh tế vỉa hè là một phần quan trọng của đời sống đô thị. Thay vì cấm hoàn toàn, các quốc gia này lựa chọn phương án quy hoạch, cấp phép và quản lý chặt chẽ để vừa đảm bảo mỹ quan đô thị, vừa tạo sinh kế cho người dân.
